Impact en valorisatie

Impact en valorisatie zijn kernonderdelen van praktijkgericht onderzoek. Hogescholen werken nadrukkelijk mét en vóór de samenleving. Dit betekent dat onderzoek niet alleen kennis moet opleveren, maar ook iets moet bijdragen aan de praktijk en de maatschappij.

Onderzoeksresultaten moeten laten zien:
- dat ze helpen bij oplossingen voor echte problemen
- dat ze zorgen voor verbeteringen of nieuwe ideeën
- dat ze bruikbaar zijn voor de mensen en organisaties die ze nodig hebben

Zichtbare impact laat ook zien dat partners profiteren van de resultaten en dat publiek geld goed wordt besteed. Zo laat het hbo zien dat het een betrouwbare en waardevolle kennispartner is.

Steeds vaker vragen subsidiegevers en beleidsmakers om te laten zien wat het onderzoek oplevert voor de maatschappij. Soms is dit zelfs een voorwaarde om geld te krijgen. Ook landelijke regels en kaders, zoals de Strategische Agenda Hoger Onderwijs en Onderzoek en het Raamwerk Kwaliteitszorg Praktijkgericht Onderzoek, benadrukken het belang van impact.

Voor hogescholen is het belangrijk dat de impact van onderzoek zichtbaar is. Zo laten ze zien wat het hbo bijdraagt aan kennis en samenleving.

Impact is vaak gelaagd en ontstaat in stappen. Denk aan:

Directe output: rapporten, artikelen, tools, methodieken, open leermaterialen

Gebruik in de praktijk: implementatie door professionals, integratie in curricula, adoptie door organisaties

Verandering: efficiëntere processen, betere dienstverlening, nieuwe inzichten of vaardigheden bij professionals

Brede maatschappelijke effecten: beleidsveranderingen, kostenbesparing, gezondheidswinst, verduurzaming

Omdat impact zich vaak pas op langere termijn ontwikkelt, is het belangrijk om al tijdens het onderzoek te plannen hoe resultaten benut en geborgd worden.

Impact en valorisatie zijn belangrijk, maar soms ook ingewikkeld. Onderzoekers moeten keuzes maken en belangen afwegen.

Enkele veelvoorkomende spanningsvelden:

Onafhankelijkheid van onderzoek: opdrachtgevers of partners kunnen druk zetten op bepaalde resultaten - onderzoekers moeten zorgen dat hun onderzoek eerlijk blijft

Tijd en middelen: impact en valorisatie vragen extra werk, zoals implementatie, communicatie en monitoring - dat past niet altijd in het onderzoeksbudget

Meetbaarheid van impact: niet alle effecten zijn makkelijk te meten - sociale of culturele veranderingen zijn vaak minder zichtbaar dan cijfers of harde resultaten

Commerciële belangen: soms is kennis beschermd voor commerciële toepassingen - dit kan botsen met openbaarheid van onderzoeksresultaten

Balans tussen toegankelijk en exclusief: partners in een project hebben soms verschillende belangen - niet alles kan altijd direct openbaar gedeeld worden

Duurzaamheid van resultaten: implementatie kost tijd en inzet - soms ontstaat druk om impact te laten zien terwijl resultaten nog niet breed gebruikt worden

Intellectueel eigendom: sommige producten of tools moeten beschermd worden (bijvoorbeeld met rechten of licenties) om hun waarde op lange termijn te behouden

De centrale vraag blijft: hoe kan kennis zo goed mogelijk gebruikt worden, zonder dat de integriteit van het onderzoek of de belangen van deelnemers en partners in gevaar komen?

Impact en valorisatie krijgen vorm door:

Samenwerking met externe partners: co-creatie met bedrijven, zorginstellingen, gemeenten en maatschappelijke organisaties

Producten en diensten: ontwikkeling van tools, handreikingen, apps, trainingen of beleidsadviezen

Onderwijsintegratie: onderzoeksresultaten worden vertaald naar curricula, zodat studenten leren van actuele kennis en praktijkoplossingen

Maatschappelijke verspreiding: publicaties, workshops, open access platformen en kennisbanken maken resultaten toegankelijk

Disseminatie is het doelgericht verspreiden en ontsluiten van onderzoeksresultaten zodat ze vindbaar, begrijpelijk en bruikbaar zijn voor de mensen en organisaties die ermee aan de slag moeten. In praktijkgericht onderzoek vormt disseminatie de schakel tussen directe output (bijvoorbeeld rapporten, tools of leermaterialen) en benutting in praktijk, beleid en onderwijs.

Een passend disseminatieplan beschrijft:

Doelgroepen en gebruikssituaties: wie moet wat anders gaan doen met de resultaten (professionals, organisaties, beleid, onderwijs, publiek) en welke beslissingen of processen worden beïnvloed

Kennisproducten: welke vormen worden er opgeleverd per doelgroep, zoals handreikingen, tools/methodieken, trainingen, prototypes, factsheets, (open) leermaterialen en eventueel wetenschappelijke publicaties

Kanalen en activiteiten: hoe worden doelgroepen bereikt (workshops, leernetwerken, train-de-trainer, bijeenkomsten met partners, platforms/kennisbanken, conferenties, vakmedia)

Borging en adoptie: welke afspraken zijn er nodig om (her-)gebruik mogelijk te maken (eigenaarschap, beheer na afloop, randvoorwaarden, licenties/IE, implementatiepartners en opschaling)

Monitoring: hoe wordt de output, bereik en gebruik gevolgd (bijvoorbeeld aantallen gebruikers/deelnemers, downloads, implementaties, opname in werkwijzen of curricula) om tussentijds bij te sturen

Disseminatie vraagt om balans: waar mogelijk open en herbruikbaar, maar er zal ook zorgvuldig moeten worden omgegaan met privacy, eigendom en vertrouwelijkheid.

Open Science helpt om onderzoeksresultaten beter te gebruiken en zichtbaar te maken. Door resultaten breed toegankelijk en herbruikbaar te maken, krijgen ze meer maatschappelijke waarde en ontstaan nieuwe samenwerkingen. FAIR data en open publicaties zorgen ervoor dat anderen verder kunnen werken met hbo-onderzoek.

Voor praktijkgericht onderzoek betekent dit:

- open leermaterialen, handleidingen en tools kunnen door meer mensen gebruikt worden
- zorgvuldig datamanagement maakt onderzoek betrouwbaar en controleerbaar
- publicaties en resultaten zijn beschikbaar voor anderen, ook buiten de projectpartners
- nieuwe samenwerkingen kunnen ontstaan omdat kennis makkelijk te vinden en te gebruiken is

Open Science is dus een belangrijk middel om impact en valorisatie te vergroten. Daarbij is het wel belangrijk om zorgvuldig om te gaan met privacy, eigendom en vertrouwelijkheid.

Zie ook de themapagina Open Science.

Onderzoekers kunnen impact en valorisatie versterken door:

- vanaf de start samen met gebruikers en stakeholders doelen en behoeften te formuleren
- gebruikersonderzoek en co-creatie onderdeel te maken van het project
- vroegtijdig na te denken over implementatie, adoptie en verspreiding van resultaten
- helder eigenaarschap, rechten en rollen te regelen
- resultaten toegankelijk en begrijpelijk te communiceren
- monitoring of evaluatie van impact in te bouwen (bijvoorbeeld met Theory of Change of impact indicatoren)