Licenties
Resultaten voortkomend uit praktijkgericht onderzoek kunnen op verschillende manieren en in verschillende vormen naar buiten gebracht worden. Vaak is er sprake van publicaties, maar er kan ook sprake zijn van bijvoorbeeld tools, posters, video's, etc. Ook onderzoeksdata worden, in lijn me de open science gedachte, steeds vaker open gedeeld.
Wil je een resultaten of data vanuit onderzoek open access publiceren dan doe je er verstandig aan om deze te voorzien van een licentie. Hiermee wordt duidelijk onder welke voorwaarden het gepubliceerde gebruikt mag worden, terwijl het auteursrecht behouden blijft.
Licentie bepalen
De meest gebruikte standaard voor het toekennen van gebruiksrechten zijn de Creative Commons-licenties. Sommige uitgevers hanteren eigen geformuleerde licentievormen voor open access publicaties. Het is vooral belangrijk om goed af te stemmen met betrokken partijen onder welke licentie onderzoeksoutput gedeeld wordt.
In veel gevallen kan de datasteward of juridische afdeling binnen de eigen instelling adviseren over de keuze voor een licentie. Ga ook na welke 'standaard' licentie jouw instelling voorschrijft en neem dit mee in je overweging.
Licenties en onderzoeksdata
De Handreiking RDM van het DCC-PO geeft de volgende toelichting op het gebruik van licenties met betrekking tot onderzoeksdata:
De onderzoeker behoudt het recht om de licentie voor eigen onderzoeksdata te kiezen. Indien het onderzoek gefinancierd wordt door een subsidieverstrekker die een eigen publicatiebeleid hanteert voor de onderzoeksdata, houdt de onderzoeker rekening met dit beleid bij de keuze van de licentie.
De meest voorkomende licenties gebruikt voor onderzoeksdata zijn Creative Commons-licenties. De onderzoeker maakt zelf de keuze voor een licentie, maar wordt in deze
keuze ondersteund door een datasteward die kennis heeft over de meest geschikte licenties voor het publiceren van data. De beslissing om dit advies al dan niet over te nemen ligt bij de onderzoeker.
- CC BY is de meest geschikte licentie om onderzoeksdata te delen omdat deze licentie het meest compatible is.
- De NC (niet commercieel) licentie wordt afgeraden voor onderzoekdata. Hiervoor zijn twee belangrijke redenen. Ten eerste, het is vaak onduidelijk wat commercieel gebruik is en wat niet. Ten tweede wordt onderzoek van hogescholen juist vaak gedaan in samenwerking met commerciële bedrijven. Ook de onderzoekers zelf maken regelmatig gebruik van door bedrijven gegenereerde data. De openbaarheid van onderzoeksdata draagt bij aan betere samenwerking tussen hbo-instellingen en het werkveld.
- De ND (No Derivatives) licentie beperkt het creëren van afgeleide werken, omdat het combineren van datasets niet toegestaan is. Dit druist in tegen de interoperabiliteitsprincipe van de FAIR richtlijnen. Interoperabiliteit staat voor de mogelijkheid om onderzoeksdata met andere datasets te integreren.