Ethiek en integriteit
Een belangrijk uitgangspunt bij onderzoek is dat het ethisch verantwoord en integer is. Dit houdt in dat onderzoekers integer, onafhankelijk en onpartijdig handelen, maar ook dat ze zorgvuldig zijn bij het uitvoeren van onderzoek en het delen van de resultaten.
Ethisch handelen betekent bewust keuzes maken en handelen op een manier die goed, eerlijk en rechtvaardig is, met respect voor anderen en hun belangen. Het gaat om het afwegen van wat juist is in een bepaalde situatie, en daarbij rekening houden met de impact van je keuzes op anderen en de samenleving als geheel.
Kaders voor ethiek en integriteit
Belangrijke kaders voor ethiek en integriteit van het praktijkgericht onderzoek zijn terug te vinden in de volgende bronnen:
- Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit
- De AVG - Privacy in Onderzoek - Wikiwijs
- meer bronnen volgen
Medisch Ethische Toetsing
Wanneer het onderzoek WMO-plichtig is (dat wil zeggen: het valt onder de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen) kunnen onderzoekers terecht bij een Medisch-Ethische Toetsingscommissie (METC).
- Overzicht van erkende Nederlandse METC's: https://www.ccmo.nl/metcs/erkende-metcs
- Meer informatie over de normen van goed gedrag (GCP-code), die gaan over het respectvol omgaan met onderzoekdeelnemers en zorgvuldig zijn met het verzamelen, opslaan en delen van onderzoeksgegevens zijn te vinden in de Regels voor klinisch onderzoek vanuit de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.
Adviesorganen
- Voor advies of bij klachten over de wetenschappelijke integriteit van een onderzoek, beschikken hogescholen over Commissies Ethiek, Commissies Wetenschappelijke Integriteit of Vertrouwenspersonen Wetenschappelijke Integriteit.
- Daarnaast bestaat er het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI).
- Informatie over de nationale Research Ethics Committees (REC's) van alle Europese lidstaten is te vinden op de website van de European Network of Research Ethics Committees (EUREC).
De Ethische Data Assistent (DEDA)
De Ethische Data Assistent (DEDA) is een instrument dat helpt ethische knelpunten op te sporen en om een gevoel te ontwikkelen voor waardenconflicten binnen een dataproject. Ook kan DEDA helpen inzicht te creëren in (publieke) waarden die worden geraakt, of om een ethisch besluitvormingsproces te documenteren.