Fondsen (private geldstroom)
Naast publieke subsidies van organisaties als SIA, NWO en ZonMw zijn er ook private fondsen die projecten kunnen financieren. Dit zijn stichtingen of vermogensfondsen die vanuit eigen middelen bijdragen aan maatschappelijk relevante initiatieven. Voor praktijkgericht onderzoek is hun relevantie beperkt, maar in specifieke situaties kunnen ze wel degelijk een nuttige rol spelen.
Wat is het verschil met een publieke subsidie?
Private fondsen werken niet met belastinggeld en vallen niet onder de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dat heeft praktische gevolgen. Er is geen wettelijk recht op bezwaar of beroep bij afwijzing. De aanvraagprocedure is doorgaans minder formeel en sneller. Fondsen bepalen zelf hun prioriteiten en kunnen flexibel omgaan met projectvormen. De rapportageverplichtingen zijn vaak beperkter dan bij publieke subsidies.
Daar staat tegenover dat de beschikbare bedragen doorgaans kleiner zijn en de continuïteit van een fonds minder zeker is dan die van publieke regelingen.
Beperkte relevantie voor onderzoek
De meeste private fondsen financieren uitvoering en activiteiten, en geen kennisontwikkeling. Ze willen dat er iets concreets gebeurt voor een doelgroep; zoals een project, een interventie of een pilot. Een onderzoeksproject past daar vaak niet goed in. Uitzondering op die regel zijn de fondsen die expliciet onderzoek financieren, gericht op specifieke thema's of doelgroepen.
Wanneer is een fonds wél interessant?
Private fondsen kunnen relevant zijn als opstap of aanvulling op publieke financiering, met name in drie situaties.
- Voor een verkennend project of pilot voordat je een grotere publieke subsidie aanvraagt; als je concrete resultaten nodig hebt om een RAAK- of ZonMw-aanvraag te onderbouwen.
- Voor projecten die nog niet passen binnen een bestaande publieke regeling, bijvoorbeeld innovatief of interdisciplinair werk dat buiten reguliere calls valt.
- Als aanvullende financiering naast een publieke subsidie, bijvoorbeeld voor communicatie, valorisatie of implementatie van onderzoeksresultaten (kosten die publieke financiers soms niet of beperkt vergoeden).
Praktische informatie
Er zijn verschillende databases beschikbaar om een passend fonds te vinden.
FondsenBoek biedt een overzicht van Nederlandse vermogensfondsen, beschikbaar als jaarlijks gedrukt boek en als online database (beide tegen betaling).
Fondswervingonline combineert fondsen én subsidies in één doorzoekbare database die dagelijks wordt bijgewerkt, eveneens tegen betaling.
ZorgSubsidieKalender is specifiek gericht op fondsen en subsidies in zorg en welzijn.
Let bij het zoeken op de thematische focus van het fonds, eventuele geografische beperkingen (sommige fondsen financieren alleen regionaal), en of het fonds rechtspersonen zoals een hogeschool of stichting ondersteunt. Controleer ook altijd of het fonds expliciet onderzoek financiert of alleen uitvoeringsactiviteiten.
Een fondsaanvraag is doorgaans minder gestandaardiseerd dan een publieke subsidieaanvraag. Toch gelden dezelfde basisprincipes: beschrijf helder wat je wilt doen, waarom het maatschappelijk relevant is, wat het kost en wat je ermee bereikt. Veel fondsen hechten waarde aan persoonlijk contact vooraf. Een oriënterend gesprek of een korte intentieverklaring kan het verschil maken.
De verantwoording bij private fondsen verloopt volgens de afspraken die bij toewijzing zijn gemaakt. In de praktijk heeft dat de vorm van een inhoudelijk eindverslag en een financiële rapportage. Een accountantsverklaring is bij de meeste fondsen niet verplicht, maar wel gebruikelijk bij grotere bedragen.